معرفی
در این اپیزود، دکتر مهرداد قیومی، مترجم کتاب «معماری و راز جاودانگی» (The Timeless Way of Building)، دیباچه ترجمه فارسی کتاب را میخوانند و در پایان نیز دیدگاه امروز خود را، پس از گذشت بیش از ۲۵ سال از ترجمه این اثر، با مخاطبان در میان میگذارند.
آنچه در این اپیزود خواهید شنید
دیباچه مترجم کتاب «راه بیزمان ساختن» | خلاصه
کریستوفر الکساندر کیست؟
کریستوفر الکساندر (1936–2022) معمار، نظریهپرداز و پژوهشگری برجسته بود که در رشتههای معماری و ریاضیات تحصیل کرد و دکترای معماری خود را از دانشگاه هاروارد دریافت نمود. او سالها استاد دانشگاه برکلی بود و آثارش علاوه بر معماری، بر علوم کامپیوتر، مدیریت، طراحی و فلسفه نیز تأثیر عمیقی گذاشت.
ایده اصلی الکساندر
مهمترین پیام الکساندر این است که معماری باید در خدمت زندگی انسان باشد، نه مد، سبک یا سلیقههای زودگذر.
او معتقد است کیفیت فضاهای خوب از قوانین طبیعی و تجربه هزاران ساله انسان سرچشمه میگیرد؛ قوانینی که مستقل از زمان، مد و سبکهای معماری هستند.
از نگاه او:
- معماری یک فرآیند زنده است.
- مردم باید در ساخت محیط زندگی خود مشارکت داشته باشند.
- طراحی خوب از شناخت الگوهای ماندگار شکل میگیرد.
- معمار نباید تنها خالق اثر باشد، بلکه هدایتکننده فرآیند خلق فضا باشد.
زبان الگو؛ مهمترین نظریه الکساندر
الکساندر معتقد بود همانگونه که انسانها با قواعد مشترک زبان صحبت میکنند، میتوانند با مجموعهای از الگوهای مشترک فضاهای باکیفیت خلق کنند.
این دیدگاه بعدها در کتاب مشهور «زبان الگو» (A Pattern Language) توسعه یافت و به یکی از تأثیرگذارترین نظریههای معماری جهان تبدیل شد.
مهمترین آثار کریستوفر الکساندر
مجموعه آثار اصلی او عبارتاند از:
- راه بیزمان ساختن (The Timeless Way of Building)
- زبان الگو (A Pattern Language)
- شهر درخت نیست (A City Is Not a Tree)
- ماهیت نظم (The Nature of Order)
- ایجاد خانه (The Production of Houses)
این آثار امروزه از منابع کلاسیک معماری و طراحی محیط محسوب میشوند.
نگاه فلسفی الکساندر
الکساندر معماری را صرفاً یک فعالیت فنی نمیداند؛ بلکه آن را راهی برای ایجاد حیات، هماهنگی و انسجام در محیط زندگی انسان معرفی میکند.
او جهان را کلی یکپارچه میبیند و معتقد است میان انسان، طبیعت و معماری رابطهای عمیق وجود دارد؛ دیدگاهی که تا حدی از فلسفه و عرفان شرق الهام گرفته است.
درباره ترجمه فارسی کتاب
مترجم تلاش کرده است متن را با همان زبان ساده و روان نویسنده منتقل کند و از بهکارگیری اصطلاحات پیچیده فلسفی پرهیز نماید تا خواننده بتواند مستقیماً با اندیشههای الکساندر ارتباط برقرار کند.
نظر مترجم پس از ۲۵ سال
مترجم با وجود برخی نقدهای جدید به اندیشههای الکساندر، همچنان باور دارد که مهمترین پیام او یعنی:
- توجه به انسان
- احترام به فرهنگ
- دوری از مدگرایی
- مشارکت مردم در ساخت محیط
- یادگیری از الگوهای معماری گذشته
هنوز برای معماری امروز ارزشمند و الهامبخش است.
او معتقد است مطالعه این کتاب در سالهای ابتدایی تحصیل یا فعالیت حرفهای معماری میتواند نگاه معمار را نسبت به طراحی، اجرا و رابطه معماری با جامعه بهطور اساسی تغییر دهد.
جمعبندی
دیباچه مترجم نشان میدهد که «راه بیزمان ساختن» تنها یک کتاب درباره معماری نیست؛ بلکه اثری درباره شیوه اندیشیدن به زندگی، انسان و محیط است. الکساندر معماری را فرآیندی زنده، انسانی و مبتنی بر الگوهای پایدار میداند و باور دارد که بازگشت به این اصول میتواند کیفیت فضاهای زندگی و در نهایت کیفیت زندگی انسان را بهبود بخشد.